« جمعه منتظر »

بس جمعه که در فصل تو افسرد      بس خنده آدینه که پژمرد

پروانه چه بسیار که در پای تو ای شمع        خندید و ندانست که اقبال سحر مرد

ایام را به عشق وصال ، در روز جمعه ای سپری می نمایم . چرا که چشم به راه عزیزی هستم .

آنانکه ترا انتظار نمی کشند ، دل ندارند .

وآنهایی که از شمیم فرج تو ، چون گل نمی شکفند ، سنگهای بی صلابت اند .

گویا فراموش شده که :

مادرانمان ، ما را در روزگار غیبت به دنیا آورده و در کاممان حلاوت ظهور ریخته اند .

پدرانمان ، هر صبح آدینه ، دستان دعای ما را میان انگشتان اجابت خود می گرفتند و در کوچه باغهای نیایش به ندبه می بردند.

بزرگان ، نخست حرفی که در گوش ما می خواندند ، دل واژه های مهر با خورشید سپهر بود .

به راستی کدامین کوه میان ما و اوغروب افکنده است ؟

خدایا ، در کنار کدامین برکه بنشینم ، تا مگر ماه رخسارش در او بتابد ؟

صبح جمعه ، خورشید نیز به عشق فرج ، طلوع می نماید . تمام کائنات در انتظارند ....

بار الها تا به کی جمعه ها را به انتظار بنشینیم و چشم به راه تا غروب جمعه ؟!

گل نرگس

آب زنید راه را ، هین که نگار می رسد           مژده دهید باغ را ، بوی بهار می رسد

ترا " غایب " نامیده اند ، چون "ظاهر" نیستی ، نه اینکه " حاضر " نباشی . فرق است میان

 " ظهور " و " حضور " دل شده گانت که هر صبح و شام ترا می خوانند ، ظهورت را از خدا می طلبند نه حضورت را .

ای گل غایب ! هیچ دلی نیست که نام مبارک ترا همچون گنجینه ای گرانبها ، در خود جای نداده باشد .

هر درختی ، وقتی با نسیم زمزمه می کند ، دعای عهد را می خواند .

هرکوهی ، از آن جهت مستحکم پا برجاست که تورا مرکز ثقل زمین و مایه دوام آسمان می داند .

هر دریایی ، با ذکر نام و یاد تو ، بی کرانه می شود .

ای گل نرگس ! خوشبوترین گلهای دنیا ، رایحه وجود ترا وام دارند .

 اگر خورشید ، بر جهان و جهانیان ، نور می باراند ، از فیض حضور تو در آسمانها و زمین است .

اگر ماه ، جاده زندگی را نقره گون می سازد ، به یمن برکت و صفای وجود توست .

اگر زمین ، رخصت داده که بشر ، زین بر پشتش نهد و از آن بهره گیرد ، همه به خاطر توست .

هستی ، بی حضور تو ، بیغوله ای بیش نخواهد بود .

ای حجت خدا ، اگر تو نباشی ، زمین ما را در کام خود فرو می کشد . گردش منظم افلاک ،

حرکت انسان ، رشد گیتی ، رنگ و بوی گیاه ، صفای دلها ، همه وابسته به وجود و حضور توست

و حضور سبز تو ، با ظهورت دل انگیزترمی شود و کهکشان زندگانی را زیباتر و پربارتر می سازد .

امام زمان علیه السلام در ادیان

از روزگاران کهن ، داستان ظهور مصلح در آخر الزمان ، مسئله ای اساسی و قابل توجه بوده است . اصولاً " فتوریسم " یعنی اعتقاد به دوره آخر الزمان و انتظار ظهور منجی ، عقیده ای است که در ادیان آسمانی اعم از یهودیت ، زردشتی ، مسیحیت و مدعیان نبوت عموماً و دین مقدس اسلام خصوصاً ، به مثابه یک اصل مسلم قبول شده و برخی گفته اند که حتی در آثار مصر قدیم نیز در این باره کلماتی آمده است .

1- آیین زردشتی

در کتابها و آثار زردشت ، درباره آخر الزمان و ظهور موعود مطالب بسیاری آمده از جمله در کتابهای : اوستا ، زند ، جاماسب نامه ، داتستان دینیک ، زارتشت نامه .

در دین زردشت ، چند موعود معرفی شده  که آنان را " سوشیانت " می نامند . ایشان سه تن هستند که مهمترین آنها " سوشیانت پیروزگر " خوانده شده و در مورد او چنین آمده است :

" سوشیانت فردیسنان ، به منزله کریشنای برهمنان ، بودای پنجم بودائیان ، مسیح یهودیان ، فارقلیط عیسویان و مهدی مسلمانان است ."

2- آئین هندی

در آئین هندوان و کتب آنها نیز ، سخن از نجات دهنده و موعود آمده ، ازجمله در کتاب " مهابهاراتا " و کتاب " پورانه ها " دراین باره گفته اند :

" همه ادیان معتقدند که در پایان هر دوره از تاریخ ، بشر از لحاظ معنوی و اخلاقی رو به انحطاط می رود و چون طبعاً و فطرتاً ، در حال هبوط و دوری از مبدأ است و مانند احجار به سوی پایین حرکت می کند ، نمی تواند به خودی خود به این سیرنزولی و انحطاط معنوی و اخلاقی خاتمه دهد . پس ناچار روزی شخصیتی معنوی وبلند پایه ، که از مبدأ وحی الهام و سرچشمه می گیرد ظهور خواهد کرد و جهان را از تاریکی جهل ، غفلت ، ظلم و ستم نجات خواهد داد ."

3- آئین بودایی

در دین بودایی نیز ، مسئله انتظار مطرح است مصلحی که پیروان این آیین انتظار ظهوراو را می کشند ، بودای پنجم نام دارد .

4- آیین یهود

در آثار دینی یهود و اسفار تورات و دیگر کتابهای انبیای یهود ، همواره به موعود اشاره شده است .

به عنوان مثال در کتاب " نبوئت هیلد " به مطالب بسیاری ، درباره ظهور پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، حوادث مربوط به بعثت ، پاره ای از علائم آخر الزمان و رجعت مطالبی ذکر شده همچنین اشاره ای به شخصیت امام مهدی علیه السلام و حتی واقعه عاشورا شده است .

در کتابهای دانیال پیامبر ، جحی پیامبر ، صفینای پیامبر ، اشعیای پیامبر و زبور حضرت داود علیه السلام نیز سخنانی درباره موعود آمده است .

5- آیین مسیحیت

در آیین مسیحیت و کتابهای مقدس آنان ، بشارتهای بیشتر و روشنتری درباره موعود آخر الزمان بیان شده ، شایأ یکی از علتهای آن قرب زمان باشد زیرا با ظهور حضرت مسیح (ع) ، زمان ظهور حضرت مهدی علیه السلام نزدیکتر شده است . علت دیگر ، تحریف کمتری است که در این آثار پدید آمده ؛ در کتابهای انجیل متی ، انجیل لوقا ،انجیل مرقس ، انجیل برنابا و مکاشفات یوحنا نیز بشارتهایی درباره ظهور آخر الزمان آمده است .

با مرور تاریخ درمی یابیم که در هرزمان و در میان هر قوم وامتی ، در هر سرزمینی و به زبان هر پیامبر ، حکیم یا بزرگی سخن از " موعود " را به میان آورده است . گرچه تعابیر و اصطلاحها در میان اقوام و مردم متفاوت بوده اما درکل منظورهمان موعود آخر الزمان است که آن موعود کسی نیست جز حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف.

در یکی از زیارتهای حضرت حجة بن الحسن علیه السلام نیز چنین آمده است :

"السلام علی مهدی الامم و جامع الکلم "

سلام بر مهدی ، که امتهای از او سخن گفته اند ، همو که همه اقوام و افکار را متحد می کند و زیر یک پرچم گرد می آورد .

" طول عمر امام عصر عجل الله تعالی فرج الشریف "

موضوعی که همیشه درباره مهدی موعود علیه السلام مورد سئوال قرار می گیرد ، طول عمر ایشان است . حال می خواهیم بدانیم ، طول عمر، از نظر دلایل عقلی، قوانین زیست شناسی ، تجربه بشری ، واقعیات تاریخی و قوانین طبیعی چگونه است ؟

1-  در زیست شناسی

زیست شناسان می گویند : عمر بشر اندازه و حد ثابتی ندارد . در طبیعت همه گونه عمر بوده است و ممکن است، باشد. دانشمند آلمانی می گوید :

" مرگ لازمه قوانین طبیعی نیست و در عالم طبیعت، از عمر ابد گرفته تا عمر یک لحظه ای همه نوعش هست. آنچه طبیعی وفطری است، عمر جاودانگی و ابدی است . بنابراین ، افسانه عمر نهصد و شصت و نه ساله متوشلح ، نه مردود عقل است و نه مردود علم . در همین دوره ما، میزان طول عمر بالا رفته است و دلیلی ندارد که ازاین بالاتر هم نرود و یک روزنیاید که بشر به عمر نهصد ساله برسد ".

تایید طول عمر از نظر علم جدید تا جایی است که در این دوره اخیر ، درصدد برآمده اند تا حد و مرز را از زندگی انسان بردارند و با پیدا کردن راه سالم نگاه داشتن سلولهای بدن، بر طول عمر انسان بیافزایند و عده ای پا فراتر نهاده و در راه تحصیل عمر جاودانی به کوشش افتاده اند .

2-  در قوانین طبیعی

قوانین و نوامیس طبیعت نیز، بطلان طول عمر را به اثبات نمی رساند . علمای منطق می گویند : "استقرای ناقص نمی تواند دلیل حکم کلی گردد." به عنوان مثال : اگر ما در محیط زندگی خود درختانی دیده ایم که تلقیح آنها ، در اثر عوامل خارجی نبوده است، به صرف این، نمی توانیم بگوییم همه درختان جهان اینگونه اند : زیرا یک یک درختان همه جای جهان را ندیده ایم.

قوانین طبیعی دو نوع است :

الف- قوانین عام و ظاهر که قانونهایی هستند که در همه یا بیشتر افراد صنفی که قانون در آن یافت می شود، جاری است.

ب- قوانین خاص و مخفی که قوانینی است که در بعضی افراد، در بعضی شرایط ، یافت می شود. مثلا اختلاف در قوه بینایی، قوه شنوایی، نیروی حافظه و ......

"اشعاری در مدح آقا امام زمان علیه السلام"

کی ببینم چهره زیبای دوست؟کی ببویم لعل شکر خای دوست؟

کی درآویزم به دام زلف یار؟     کی نهم یک لحظه سر بر پای دوست؟

کی برافشانم به روی دوست جان ؟    کی بگیرم زلف مشک آسای دوست؟

این چنین پیدا زما پنهان چراست؟     طلعت خوب جهان آرای دوست؟

همچو چشم دوست بیمارم ، کجاست؟         شکرزان لعل جان افزای دوست؟

در دل تنگم نمی گنجد جهان   خود نگنجد دشمن اندرجای دوست؟

دشمنم گوید که ترک دوست گیر        من به رغم دشمنان جویای دوست ؟

چون "عراقی" واله و شیدا شدی                   دشمن ار دیدی رخ زیبای دوست

"آیت شکوفایی"

فروغ دیده توآیت شکوفایی ست        نگاه لطف تو ای گل، بهار زیبایی ست

مگربه خواب گل از گلشنم نصیب آید  خیال وصل چه شور آفرین و رویایی ست

تو از تبار کدامین ستاره سحری          که چهر مهر مثالت چنین تماشایی ست

پیام عشق تو درمان تلخ کامیهاست   کلام ناب تو تفسیری از شکر خایی ست

بیا بیا که طلوعت ، غروب نومیدی ست         بیا بیا که حضورت بهشت زیبایی ست

فروغ صبح امیدی حصار بشکن         سپیده تو به ظلمت سرای تنهایی ست

بهار عشق نگر در سروده " صائم "     که واژه واژه آن گل فروش شیدایی ست

"طبیب غمگسار"

به کجا چنین شتابان، سحرای نسیم جاری      گذری به باغ ما کن که دم مسیح داری

به کدام امیدواری در دوستان بکوبم        غم خویش با تو گویم که طبیب غمگساری

به خدا اگر بیایی اثر از خزان نماند           تو نهایت امیدی تو بدایت بهاری

چه شود که گاهگاهی نظری کنی به حالم         که به جان بی قراران همه راحتی، قراری

دل دردمند " دانش " نظر از تو بر نگیرد   که میان دوستانش تو یگانه دوستداری

"لهجه باران"

بگذار تا به لهجه باران بخوانمت    مانند عشق از دل و از جان بخوانمت

تا کوهها صدای مرا منتشر کنند               همراه بادهای پریشان بخوانمت

چشمم سفید گشت و تو از ره نیامدی      یعقوب وار، یوسف کنعان بخوانمت

بگذار تا به یمن ظهورت، بهار محض          بر گوش شاخه های زمستان بخوانمت

آهنگ التهاب سراب است در دلم  بگذار تا به لهجه باران بخوانمت

مقدّمه

اساساً غیبت طولانی آن حضرت از نگاه زندگانی شخصی و خصوصی وی این سؤال را به وجود می‌آورد که آیا در این مدّت، حضرت مهدی(علیه السلام)ازدواج کرده است یا خیر؟

برخی این سؤال را به صورت اشکال مطرح کرده و می‌گویند: اگر ازدواج کرده و همسر دارد، لازمه‌اش داشتن فرزند است و لازمه این نیز فاش شدن اسرار و شناسایی آن حضرت است که با حکمت و فلسفه غیبت منافات دارد و اگر ازدواج نکرده است، پس به سنّت رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) و به امر شرعی مستحب عمل نکرده است که این هم با مقام و شأن آن حضرت نمی‌سازد، زیرا وی رهبر دینی مردم است و در عمل به مستحبات همچون واجبات، باید پیشقدم باشد و فرضِ وجود امامی که مستحب مؤکّد شرعی را ترک کند و در واقع عمل مکروهی را انجام دهد بسیار مشکل و جای استبعاد دارد.

پس اگر ازدواج نکرده باشد اشکال ترک مستحبّ از طرف معصوم و اگر ازدواج کرده باشد، اشکال فاش شدن اسرار و تضادّ با فلسفه غیبت پیش می آید و چون طرفین قضیّه با اشکال مواجه است، عدّه‌ای چنین نتیجه‌گیری می‌کنند که اصلا آن حضرت وجود ندارد.

نکته‌ی دیگر این که اصل ازدواج یا عدم ازدواج آن حضرت جزء اعتقادات ما نیست، بلکه از مسائل شخصی است که در روایات نیز به آن تصریح نشده و مورد بحث امامان قبلی نیز نبوده است و کسانی هم که در دوران غیبت توفیق درک حضور آن حضرت را داشته اند آن قدر سؤالات و مشکلات در ذهنشان بوده است که به اینگونه سؤالات نرسیده‌اند.

در دوران غیبت صغری نیز از نائبان خاصّ، در این زمینه سخنی شنیده نشده است. از سوی دیگر ذهن انسان در کنار سؤال از ازدواج حضرت مهدی(علیه السلام)، سؤالات دیگری نیز می‌سازد از جمله این که: آیا امام مهدی(علیه السلام) دارای فرزند است؟ آیا مکان خاصّی برای زندگی وی و فرزندانش وجود دارد؟ آیا فرض وجود فرزند و همسر برای آن حضرت با حکمت و فلسفه غیبت سازگاری دارد؟ و در صورت ازدواج نکردن، آیا بر خلاف سنّت و دستور پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) عمل نکرده است؟ و سؤالات دیگری که این مقاله در صدد جواب دادن به بعضی از آنهاست.

بنابراین، پس از طرح سؤال اصلی و بیان دیدگاههای متفاوت و دلائل آنها و نیز بررسی دلائل، سعی می‌شود تا به نتیجه‌ای مناسب و جامع برسیم.

آیا حضرت مهدی(علیه السلام) ازدواج کرده و دارای فرزند می‌باشد؟
در پاسخ به این پرسش، با توجّه به مسائل اعتقادی مانند: حکمت یا فلسفه غیبت و نیز مسائل فقهی همچون استحباب شرعی ازدواج و متونی که مستقیم یا غیر مستقیم دلالت بر ازدواج آن حضرت دارند، سه نظریّه وجود دارد:

ـ نظریّه أوّل: عدّه‌ای معتقدند که حضرت مهدی(علیه السلام) ازدواج کرده است و......

لزوم تفكيك علائم‏حتمى ظهور از علائم غيرحتمى

(5)

و زمين فرو مي‌بلعد (خَسَفِ بَيْدا)

... آنچه گذشت:

4- خَسَفِ بَيْدا

چهارمين نشانه از نشانه‏هاى حتمى، از نظر تسلسل زمانى خسفِ سرزمين بيدا مى‏باشد.

خَسْف در لغت به معناى فرو ريختن چيزى در زمين مى‏باشد. چنانكه قرآن كريم در مورد قارون مى‏فرمايد: «فَخَسَفْنا بِهِ وَ بِدارِهِ الاَرْض»؛ ما او را با خانه‏اش در زمين فرو برديم. و بَيْدا در لغت به معناى دشت هموار، پهناور، خالى از سكنه و آب و علف مى‏باشد. در ميان مكه و مدينه سرزمين پهناور و دشت‏شن‏زارى است كه بَيْدا نام دارد. منظور از خَسفِ بيدا فرو رفتن سپاه سفيانى در سرزمين بيدا مى‏باشد.

هنگامى كه سپاه سفيانى از مدينه منوّره براى معارضه با حضرت مهدى به سوى مكه معظمه حركت مى‏كنند، چون به سرزمين بيدا رسيدند، جبرئيل امين فرياد برمى‏آورد كه‏ اى سرزمين بيدا، اين گروه ستمگر را در كام خود فرو ببر. پس زمين دهان باز مى‏كند و همه آنها را در كام خود فرو مى‏برد. از بررسى روايات ملاحم و فتن روشن مى‏شود كه اين حادثه در حدود يك ماه بعد از ظهور حضرت ولى عصرعليه السلام رخ مى‏دهد. بدين‏ترتيب خسف بيدا را .........

لزوم تفكيك علائم‏حتمى ظهور از علائم غيرحتمى

(4)

هنگامى كه منادى ندا سر داد!

... آنچه گذشت:

3 - بانگ آسمانى

سومين نشانه از نشانه‏هاى حتمى كه مقارن ظهور رخ مى‏دهد بانگ آسمانى است.

در احاديث صحيح و مستندى كه در بخش آغازين اين نوشتار نقل كرديم و سند آنها را بررسى نموديم، بانگ آسمانى به عنوان يكى از نشانه‏هاى حتمى بيان شده بود. در حديث ديگرى امام صادق‏عليه السلام .........

لزوم تفكيك علائم‏حتمى ظهور از علائم غيرحتمى

(3)

مردي با پرچم سفيد

... آنچه گذشت:

اكنون بررسي علامت بعدي حضورتان ارائه مي‌شود:

2 - خروج يمانى

احاديث فروانى به حتمى بودن خروج يمانى دلالت مى‏كند. از آن جمله حديث عمر بن حنظله كه متن كامل آن را نقل كرديم و سندش را بررسى نموديم.

مرحوم كلينى با سند صحيح از امام صادق‏عليه السلام روايت كرده كه فرمود: پيش از قيام قائم پنج نشانه است: بانگ آسمانى، سفيانى، خسف، قتل نفس‏زكيه و يمانى. راوى پرسيد: اگر پيش از آنكه اين نشانه‏ها رخ دهد، يكى از اهل بيت شما خروج كند، آيا ما نيز همراه او خروج كنيم؟ فرمود: نه.

در اين حديث اگر چه لفظ حتمى نيامده، ولى اينكه امام‏عليه السلام رواى را نهى كرده از اينكه پيش از تحقق اين نشانه‏ها خروج كند، علامت حتمى بودن آن نشانه‏ها مى‏باشد.

مرحوم كلينى اين حديث را با پنج واسطه از امام صادق‏عليه السلام روايت كرده كه همه آنها از نظر اهل رجال مورد وثوق مى‏باشند. علامه مجلسى پس از نقل حديث آن را حسن در حدّ صحيح دانسته و از شهيد ثانى نقل كرده كه او نيز بر صحّت آن گواهى داده است.

امام صادق‏عليه السلام در حديث ديگرى علائم حتمى را بر شمرده و .......

لزوم تفكیك علائم‏حتمى ظهور از علائم غیرحتمى

خروج سفیانی

(۲)

بازشناسى علائم‏حتمى ظهور

شیخ صدوق با سند صحیح از امام ‏صادق‏ علیه السلام روایت كرده كه فرمود: قَبْلَ قیامِ القائمِ خَمسُ عَلاماتٍ مَحتومات: اَلَیمانىُّ و السُّفیانىُّ و الصَّحةَ وَ قَتلُ النَّفسِ الزَّكیة وَ الخَسفُ بِالبَیداء؛پیش از قیام قائم پنج نشانه حتمى است. یمانى، سفیانى، بانگ آسمانى، قتل نفس‏زكیه و خسف سرزمین بیدا.

شیخ صدوق این حدیث را با پنج واسطه از امام صادق‏علیه السلام روایت كرده كه همه آنها مورد وثوق و اعتماد هستند.

در مورد شمارش علائم‏حتمى به همین حدیث بسنده مى‏كنیم كه سند صحیح و ...

                                        (بقیه مطلب را در ادامه مطلب مشاهده کنید)

لزوم تفكیك علائم‏حتمى ظهور از علائم غیرحتمى

(1)

واژگان

گستره علائم ‏ظهور

علائم حتمى و غیرحتمى

وجه اشتراك علائم‏ ظهور با فِتن، ملاحم و اشراط ساعة

وجه امتیاز علائم‏ حتمى از علائم غیرحتمى

لزوم تفكیك علائم‏حتمى از غیرحتمى

بیش از دو هزار نشانه براى فرج، ظهور و رستاخیر در كتب حدیثى نقل شده كه مى‏توان آنها را به چهار دسته تقسیم نمود:

فِتَن

مَلاحم

علائم‏ ظهور

اشراط الساعة

واژگان

1 - فتنه از ریشه فتن در لغت به معناى امتحان و آزمایش است. خلیل پیشتاز لغویان گوید:

اَلفتن اِحراقُ الشَّئ بالنّار؛ فتن به معناى سوزاندن چیزى با آتش است.

آن‏گاه با آیه شریفه براى گفتار خود گواهى مى‏آورد: «یَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ یُفْتَنُونَ»؛ روزى كه آنها در آتش گداختـــه مى‏شوند.

ابن فارس كارشناس ریشه‏یابى لغات مى‏گوید: اَصلٌ صحیحٌ یدُلُّ على ‏ابْتلاءٍ و اخْتبار؛ فتن یك واژه صحیحى است كه بر امتحان و آزمایش دلالت مى‏كند.

سپس مى‏افزاید، اگر طلا را با آتش بگدازند، گویند: فَتنت الذَّهب بِالنّار؛ یعنى طلا را با آتش آزمودم.

روى این بیان آن حوادث وحشتناكى كه مردم در آنها گداخته مى‏شوند تا فلزّ آنها شناخته شود و معیار تمام عیار آنها معلوم شود؛ فتنه نامیده مى‏شود. چنانكه در منطق وحى آمده است: «أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَكُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لاَ یُفْتَنُونَ»؛ آیا مردم گمان مى‏كنند كه با گفتن ما ایمان آورده‏ایم رها مى‏شوند و آزموده نمى‏شوند؟!

از این رهگذر احادیث غیبى رسول ‏اكرم ‏صلى الله علیه و آله و سلم پیرامون كوران‏ها، بحران‏ها، حوادث بنیان‏كن و مردافكن جهان را در كتاب‏هایى گردآورده، آنها را اَلْفِتن نام نهادند.

قدیمى‏ترین و مشهورترین آنها، كتاب الفتن حافظ، نُعَیم ‏بن‏حمّاد مروزى، متوفاى 229 ه .ق مى‏باشد. این كتاب ده‏ها بار به طبع رسیده و بیش از دو هزار حدیث از احادیث فِتَن را در بر‌دارد.

2 - ملاحم جمع ملحمة به معناى جنگ و كشتار است.

خلیل گوید: اَلْمَلْحَمَةُ: الْحَربُ ذاتُ الْقَتل؛ ملحمة یعنى جنگ دارای كشته.

ابن فارس در این رابطه مى‏گوید: لحم به معناى تداخل است. گوشت را ........